Zalecenia dietetyczne dla stosujących pompy insulinowe

Autor: Mgr inż. Kamilla Strączek

Wydrukuj ten artykuł

Data publikacji: 2010-06-04 09:58:24

Wymienniki białkowo- tłuszczowe WBT

Jednym z głównych elementów leczenia insuliną jest obliczanie zawartości podstawowych składników w jedzeniu. Konieczne jest oszacowanie zawartości węglowodanów i kaloryczności produktów białkowo-tłuszczowych. Jak pamiętacie, w części pierwszej zajęliśmy się wyliczaniem wymienników węglowodanowych. W metodzie intensywnej insulinoterapii (wielokrotne wstrzyknięcia insuliny krótkodziałającej dostosowane do posiłku), ilość WW w posiłku stanowi podstawę do wyliczenia ilości jednostek insuliny podawanej przed posiłkiem. Innymi słowy, nie uzyska się normoglikemii poposiłkowej, jeżeli błędnie będzie oszacowana zawartość cukrów w posiłku.

Insulina , poza obniżaniem stężenia glukozy we krwi i wprowadzeniem jej do wnętrza komórek , pełni jeszcze inne zadania. Niezbędna jest do zagospodarowania białek i tłuszczów: wykorzystanie białek jako materiału budulcowego i tłuszczu jako rezerwy energetycznej. Dlatego ich zawartości w spożywanym posiłku powinny być uwzględniane w dawkowaniu insuliny. Osobiste pompy insulinowe pozwalają na oddzielne programowanie insuliny na składniki węglowodanowe i oddzielnie na białka i tłuszcze. Służy do tego bolus posiłkowy składający się z bolusa prostego programowanego na węglowodany i bolusa prostokątnego wyliczanego na białka i tłuszcze. Aby ułatwić liczenie jedzenia bogatego w tłuszcz i białko wprowadzono pojęcie wymiennika białkowo-tłuszczowego.

1 WBT- to 100 kilokalorii z jedzenia białkowo-tłuszczowego lub tylko z tłuszczowego

Dawka insuliny na 1 WBT ustalana jest indywidualnie dla każdego pacjenta przez lekarza. Wyznaczana jest na podstawie zapotrzebowania dobowego na insulinę i na podstawie profilu glikemii. Przede wszystkim należy wiedzieć jakie produkty zawierają białka i tłuszcze lub same tłuszcze. W praktyce prawie każdy posiłek ma WBT. Aby nie pogubić się w wymiennikach, pokarmy można uporządkować segregując je na 3 podgrupy:

  1. jedzenie bogate w węglowodany
  2. jedzenie bogate w białka i tłuszcze
  3. jedzenie zawierające węglowodany i białka i tłuszcze

Grupa pierwsza – jest już wszystkim dobrze znana i zawiera produkty przeliczane na wymienniki węglowodanowe (WW ).

Grupa druga – to: produkty mięsne, wędliny, pasztety, ryby, produkty tłuszczowe jak masło, margaryna, smalec, olej, ser żółty, topiony, pleśniowy, jajka, majonez

Grupa trzecia- zawiera jedzenie najtrudniejsze do oszacowania, gdyż składa się z produktów zawierających zarówno węglowodany, jak i białko i tłuszcze: czekolada, ciasto, orzechy, słodycze , naleśniki, pierogi, placki ziemniaczane, kotlety panierowane, desery Danio itd.

Trudno zapamiętać, ile kalorii ma każdy z tych produktów, dlatego też przy wyliczaniu wymienników białkowo-tłuszczowych należy posługiwać się opracowanymi tabelami zawierającymi wartość kaloryczną jedzenia lub tabelą wymienników białkowo-tłuszczowych. Odsyłam wszystkich zainteresowanych na strony internetowe klubu zebra, gdzie znajdziecie tabele wymienników węglowodanowych i wymienników białkowo - tłuszczowych.

www.klubzebra.pl

Praktyczne jest korzystanie z prostych miar kuchennych, i tak np.

Przykłady wyliczania wymienników węglowodanowych i białkowo-tłuszczowych

Jak już wcześniej wspomniałam, przy wyliczaniu wymienników można korzystać z gotowych tabel wymienników węglowodanowych i białkowo-tłuszczowych lub samemu obliczyć dla każdej porcji produktu (w gramach) wartość kalorii, korzystając z tabel składu i wartości odżywczej żywności. Polecam książkę „Liczymy kalorie „Hanna Kunachowicz, Irena Nadolna, Beata Przygoda, Krystyna Iwanow; Wyd. PZWL 2002r.

[IMG]119[/IMG]

A oto strona praktyczna: korzystając z gotowych tabel na wymienniki

Kanapka z 2 plastrami wędliny i plastrem żółtego sera.

0,2 WBT + 1,2 WBT = 1,4 WBT czyli 1,5 WBT co wynika z zaokrągleń

Razem 0,5 WW + 1,5 WBT = 2 wymienniki

W tym przykładzie jak i w pozostałych, dawka insuliny wynosić będzie ilość wymienników pomnożona przez wskaźnik insulinowy i rozłożona na insulinę podaną w Bolusie prostym i insulinę podaną w Bolusie Prostokątnym. Glikemia poposiłkowa zależeć będzie od dobrze dobranej dawki insuliny w bolusach prostych i wydłużonym.

Uwaga praktyczna! W tabelach podane są gramy produktu odpowiadające jednemu WBT, chcąc wiedzieć ile nasz produkt zawiera WBT, należy tę ilość wyliczyć z proporcji.

Korzystając z tabel składu i wartości odżywczej żywności WBT możemy obliczyć na 2 sposoby. W sposobie pierwszym (trochę dłuższym), należy zapamiętać zasadę że:

Kanapka z plastrem żółtego sera.

Z tabel odczytujemy zawartość białka i tłuszczu w serze.

Pamiętaj !!! W tabeli podana jest zawsze ilość w 100 g produktu. Białko 28,8 g/100g produktu, Tłuszcz 29,7 g/100g produktu.

My musimy przeliczyć te zawartości w 30 g, i tak

Teraz policzymy ile to będzie kilokalorii

następnie musimy to zsumować 34,56+80,19 = 114,75 kcal , czyli po zaokrąglaniu 115 kcal , a więc 1 WBT

Drugi sposób jest łatwiejszy i szybszy w obliczeniach, a oto nam przecież chodzi. Z tabel składu i wartości odżywczej żywności od razu odczytujemy ilość kilokalorii (i tu również ilości podana jest na 100 g produktu). Dla naszego sera żółtego ementalera pełnotłustego kilokalorie równają się 383 na 100 g. A więc z proporcji w 30 g ilość ta będzie wynosić 114,9 kcal, czyli po zaokrąglaniu 115 kcal, a więc 1 WBT.

Jak widać i jednym i drugim sposobem udało się otrzymać te same wartości kalorii, a co za tym idzie te same ilości WBT. Teraz tylko od Was będzie zależało który sposób zastosujecie w praktyce, a warto znać kilka sposobów, bo przecież sami w domu, również przygotowujecie coś pysznego - na specjalne okazje, więc warto wiedzieć jak policzyć te „niewygodne wymienniki”.

Bibliografia:
„Liczymy jedzenie „ - Dr n. med. Ewa Pańkowska, Diabetyk, 2006/12
„Policz się z cukrzycą „ - Książeczka przeliczników pokarmowych Dr n. med. Ewa Pańkowska, Klinika Diabetologii Dziecięcej i Wad Wrodzonych AM w Warszawie
„Czy powinniśmy zmienić dietę cukrzycową”- Dr n. med. Tomasz Klupa Diabetyk, 2006/12
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2006. Stanowisko Polskiego Towarzystwa diabetologicznego” - Diabetologia Praktyczna, suplement A, 2006
Przepisy kulinarne: Śledź pod pierzynką ,Babeczki drożdżowe, Karp w galarecie, Pasztecik niskokaloryczny - Barbara Stolarek: Diabetyk ,2006/12, konsultacja medyczna Dr n. med.. Ewa Pańkowska
Informacje ustne – Dr n. med. Katarzyna Derc, Klinika Chorób Wewnętrznych, Metabolicznych i Dietetyki AM w Poznaniu


Portal Cukiereczki

© Copyright by Marta Korbutowicz, 2007 (stworzenie portalu)

© Copyright by Michał Przybylak, 2010 (rozbudowa portalu)

Wszelkie sprawy związane z leczeniem cukrzycy powinny być skonsultowane z lekarzem diabetologiem.